مامنتظرمنتقم فاطمه هستیم

نخستین جشنواره آخرین منجی برگزار می شود

 

متناسب با بررسی نشانه ‏های ظهور، در این شماره مجله، برخی مفاهیم و اصطلاحات مرتبط با این موضوع را که معمولاً در کتاب ‏ها و آثار مؤلفان اسلامی از آنها یاد می شود، بررسی می‏ کنیم:

 

1. نشانه‏ های ظهور

 ظهور مصلح آخرین، حضرت بقیـه الله الاعظم ـ ارواحنا له الفداء ـ با حوادث طبیعی، رویدادهای اجتماعی و تحولات سیاسی و نظامی بسیاری همراه است که همه، از آماده شدن جهان برای ورود به عصری جدید و آغاز دورانی سرنوشت ‏ساز از حیات کره خاک حکایت می‏ کنند. از مجموع این حوادث، رویدادها و تحولات که پیش از ظهور یا هم ‏زمان با آن رخ می ‏دهند، به نشانه‏ ها یا علایم ظهور تعبیر می‏شود. به این نکته هم باید توجه داشت که همه این نشانه ‏ها در یک زمان رخ نمی ‏دهند و از نظر دوری یا نزدیکی به وقت ظهور، با یکدیگر تفاوت دارند.

 

2. مَلاحِم

این واژه جمع «مَلْحَمَه» به معنای جنگ و خون‏ ریزی بزرگ و رزمگاه است. در مورد ریشه این کلمه، برخی گفته ‏اند: ملحمه از «لُحْمَه» به معنای تار و پود پارچه گرفته شده است و چون معمولاً در رزمگاه طرفین نبرد چون تار و پود پارچه در هم می ‏پیچند، به آن «ملحمه» می‏گویند. برخی دیگر گفته ‏اند: این کلمه از «لَحْم» به معنای گوشت گرفته شده است و بدان دلیل به رزمگاه «ملحمه» می‏ گویند که در آن گوشت‏ های کشته‏ شدگان به فراوانی به چشم می‏خورد.1

ملاحم در اصطلاح به جنگ‏ها و رویدادهای مهم سیاسی و اجتماعی اطلاق می‏ شود که پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم(علیه السلام) از وقوع آنها خبر داده‏اند.

نخستین جشنواره آخرین منجی برگزار می شودظهور مصلح آخرین، حضرت بقیـه الله الاعظم ـ ارواحنا له الفداء ـ با حوادث طبیعی، رویدادهای اجتماعی و تحولات سیاسی و نظامی بسیاری همراه است که همه، از آماده شدن جهان برای ورود به عصری جدید و آغاز دورانی سرنوشت ‏ساز از حیات کره خاک حکایت می‏ کنند.

 

3. فِتَن

کلمه «فتن» جمع «فتنه» به معنای آزمایش، امتحان، شورش، اختلاف آرا، رنج و محنت است. این واژه در اصل به عملی گفته می‏ شود که برای پاک کردن طلا و نقره از نا خالصی انجام می‏گیرد.2  فتن در اصطلاح به معنای حوادث و رویدادهایی است که وقوع آنها در کلمات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اهل بیت طاهرینش(علیه السلام) پیش‏گویی شده است.

 

4. اشراط الساعـه

کلمه «اشراط» جمع «شَرَط» به معنای علامت و نشان است.3 «اشراط الساع» یا «اشراط یوم القیام » در اصطلاح عبارت از «نشانه‏های برپایی قیامت» است. در منابع روایی، از برخی نشانه ‏های ظهور به عنوان نشانه ‏های برپایی قیامت یاد شده است.4

پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) از همان سال‏ های آغازین بعثت، بر اساس دانش ماورایی خود، به پیش‏ گویی رویدادهای مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی می ‏پرداخت که در آینده‏ های دور و نزدیک در جامعه اسلامی روی خواهد داد. به تعبیر برخی از روایات، ایشان، مسلمانان را از همه حوادثی که تا آستانه قیامت رخ خواهد داد، آگاه می ‏کرد. آن حضرت گاه مسلمانان را نسبت به رخدادهای مبارکی که در آینده رخ ‏خواهد نمود، مژده و بشارت می‏ داد و گاه آنان را از وقایع شومی که پیش روی آنهاست، برحذر می‏ داشت. این رویه مستمر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) در مورد پیش‏گویی رویدادهای مختلف به ویژه رویدادهایی که در آخر الزمان رخ خواهد داد، موجب شد که مسلمانان در طول سال ‏های پربرکت حیات رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) از گنجینه ارزشمندی از روایات مربوط به حوادث آینده برخوردار شوند؛ گنجینه‏ای که از همان سده ‏های آغازین گسترش اسلام به دست مؤلفان، مورخان و محدّثان، جمع‏آوری و در اختیار نسل‏های آینده گذاشته شد.

مؤلفان اسلامی مجموعه روایت ‏هایی را که به ویژه از پیامبر اسلام در زمینه حوادث مختلف اجتماعی و سیاسی وارد شده بود، در کتاب ‏هایی که معمولاً با عناوینی همچون علامات المهدی، علامات مهدی آخرالزمان، علایم الظهور، أشراط الساع، علامات یوم القیامه، الفتن، الملاحم، الفتن و المحن، الفتن و... نامیده می‏شده است، جمع‏آوری کرده‏اند.5

گفتنی است کتاب‏شناس بزرگ شیعی، «آقا بزرگ تهرانی»؛ از بیش از سی مورد کتاب که با عناوینی نظیر «الفتن و الملاحم» نوشته شده‏اند، یاد کرده است.6

نشانه ‏های ظهور تنها جنبه آگاهی ‏بخشی، بیدار سازی و هشدار دهی دارند و راه ‏هایی برای تشخیص منجی موعود حقیقی از موعودهای دروغین به شمار می ‏آیند. بنابراین، چه بسا امکان دارد که اراده خداوند به ظهور امام مهدی(عج) تعلق گیرد بی‏ آنکه برخی از نشانه ‏های ظهور محقق شده باشند. در معارف شیعی، از این موضوع به «بداء» تعبیر می‏شود.

5. شرایط ظهور

به مجموعه زمینه‏ ها و بستر های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی که در صورت فراهم ‏شدن آنها ظهور امام مهدی(عج) رخ خواهد داد، «شرایط ظهور» گفته می‏ شود. البته در اینکه با قاطعیت بتوان اموری را از شرایط ظهور برشمرد و ادعا کرد که با تحقق آنها حتماً ظهور محقق خواهد شد، تردید وجود دارد، با این حال، شاید بتوان از برخی روایات چنین استفاده کرد که اموری مانند آمادگی فکری و عملی مردم برای ظهور امام عدالت‏ گستر، عزم جدی آنها برای وفا به پیمان خود در برابر آن امام، وجود تعداد کافی یاران مخلص و وفادار، ناامیدی کامل مردم از طرح ‏ها و برنامه ‏های دست‏ ساخته بشر برای اصلاح وضع جهان و... از شرایط ظهور به شمار می ‏آیند.

گفتنی است برخی افراد، نشانه‏ های ظهور را با شرایط ظهور اشتباه می ‏گیرند و گمان می‏ کنند ظهور امام مهدی(عج) به تحقق این نشانه ها بستگی دارد و تا زمانی که آنها رخ ندهد، لزوماً ظهور واقع نخواهد شد، در حالی که نشانه ‏های ظهور تنها جنبه آگاهی ‏بخشی، بیدار سازی و هشدار دهی دارند و راه ‏هایی برای تشخیص منجی موعود حقیقی از موعودهای دروغین به شمار می ‏آیند. بنابراین، چه بسا امکان دارد که اراده خداوند به ظهور امام مهدی(عج) تعلق گیرد بی‏ آنکه برخی از نشانه ‏های ظهور محقق شده باشند. در معارف شیعی، از این موضوع به «بداء» تعبیر می‏شود.7

 

ابراهیم شفیعی سروستانی

تهیه و تنظیم: گروه دین و اندیشه تبیان


پی‌نوشت‌ها:

1. لسان العرب، ج 12، ص 254، ماده «لحم».

2. همان، ج 10، ص 178، ماده «فتن».

3) همان، ج 7، ص 82 .

4. در یکی از این روایات نشانه‏ های برپایی قیامت به نقل از پیامبر اکرم‏(صلی الله علیه و آله) چنین بیان شده است: «لا تقوم الساع[ حتی تکون عشر آیات: الدجال و الدخان و طلوع الشمس من مغربها، و دابّ[ الأرض و یأجوج و مأجوج و ثلاث[ خسوف: خسف بالمشرق و خسف بالمغرب و خسف بجزیر\ العرب و نار تخرج من قعر عدن تسوق الناس إلی المحشر تنزل معهم إذا نزلوا و تقبل معهم إذا أقبلوا.» بحار الأنوار، ج 6 ، ص 303، ح 1 و ج 52، ص 209.

5. ر.ک: نعیم بن حماد بن معاویه، الفتن، تحقیق: مجدی بن منصور بن سید الشوری، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418 ه‍. ق، ص 11.

6. ر.ک: آقا بزرگ طهرانی، الذریع[ إلی تصانیف الشیعه، چاپ دوم: بیروت، دارالاضواء، بی‏تا، ج 16، صص 114 - 112، ج 22، صص 190 - 187.

7. درباره موضوع «بداء» به مقاله‌ای که در صفحات 36ـ39 همین شماره مجله آمده است مراجعه نمایید.

+نوشته شده در ۱۳۸٩/٧/٢ساعت٩:۳۱ ‎ق.ظتوسط احمدسلیمانی فر | منتظران ()